کتاب اول«جین ایر» اثر شارلوت برونته

«جین ایر» اثر شارلوت برونته، یکی از سه خواهر نویسنده برونته است که در ۳۶ سالگی درگذشت. آثار دیگری هم دارد، اما این رمان از همه مشهورتر است، نه فقط به خاطر داستان، بلکه به دلیل بازتاب زندگی و تغییرات فرهنگی دوران ویکتوریا.

با وجود تلاش من برای اتمام کتاب، پایان آن نتیجه‌ای که انتظار داشتم نداشت. ساده‌انگارانه بود، گویی حوصله نویسنده در فصل آخر تمام شده و فقط داستان را می‌خواهد تمام کند،با این حال، فضاسازی رمان بی‌نهایت دوست‌داشتنی است. جزئیات را چنان ظریف و هنرمندانه توصیف کرده که گاهی حوصله‌ات سر می‌رود، اما همین توجه دقیق به محیط و احساسات، خلاقیت ذهن نویسنده را نشان می‌دهد که بسیار ستودنیست. دسترسی محدود خواننده به زاویه دید جین ایر باعث می‌شود پیچش‌های داستانی شکل بگیرند و همین محدودیت در پایان رمان بیشتر خودنمایی می‌کند. ما فقط آنچه را جین می‌خواهد بدانیم دریافت می‌کنیم، نه بیشتر و این ویژگی هم نقطه ضعف است و هم نقطه قوت.

داستان از دید یک دختر ۱۰ ساله شروع می‌شود و تا داستان یک زن ۳۰ ساله ادامه دارد. گاهی حس می‌کردم جین قرار است تا ۶۰ سالگی هم داستانش را روایت کند! استفاده از نکات ظریف برای جلب توجه مخاطب هم در زمان خود نوآورانه بوده است.

برای دختران، «جین ایر» رمانی مهم و خواندنی است. بسیاری مجذوب فضای کتاب و داستان عاشقانه شده‌اند، عده‌ای از زیاده‌روی‌های مذهبی متن لذت برده‌اند. با این حال، از نظر من یک بار خواندن کافی است و در مقایسه با رمان «ربکا»، از لحاظ نوشتار، بیان و پایان‌بندی، «ربکا» برای خواندن دوباره جذاب‌تر است.

کتاب به شدت به مسیحیت و اعتقادات جین می‌پردازد. این موضوع ممکن است تحسین برخی را برانگیزد، اما از نظر من طعنه‌ای است بر دیدگاه‌های بسته مذهبی در بستر تاریخ، به ویژه از طریق کشیش جوانی که دیدگاه‌های متعصبانه ای نشان می‌دهد و خواننده خودش باید تصمیم بگیرد آنها را بپذیرد یا نقد کند.

مباحث مذهب و جنسیت در متن پراکنده‌اند، و اغلب در قالب پرسش‌هایی درباره تفاوت زن و مرد، کار درست و غلط یا آسان و سخت بیان میشوند. به نظر می‌رسد اکثر طرفداران کتاب خوانندگانی احساسی و پر شور هستند که بیشتر به مفاهیم سطح داستان علاقه نشان میدهند.

با وجود این تجارب بازهم می‌توان کتاب را در رده کتابهای لذت‌بخش با تجربه خواندن یک رمان کلاسیک مناسب دسته بندی کرد.